گروه مطالعات اجتماعی شوشتر(متوسطه اول)

این وبلاگ درجهت ارائه مطالب دروس علوم اجتمایی دوره راهنمایی و استفاده معلمان ودانش اموزان عزیز میباشد

اختیارات و مسوولیتهای مجلس شورای اسلامی:
نویسنده : حمزه نیا - ساعت ٩:۱٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۱٢
 



( الف) وضع قانون: قانونگذاری در جمهوری اسلامی ایران- بجز موارد  کمی که مجمع تشخیص مصلحت قانون وضع می کند- حق انحصاری مجلس شورای اسلامی است. (( مجلس در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می تواند قانون وضع کند)). قوانین پیشنهادی برای تصویب بصورت لایحه یا طرح ارائه می شود.


لوایح قانونی پس از تصویب هیات وزیران به مجلس تقدیم می شود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان در مجلس شورای اسلامی طرح است. بحث و بر رسی در خصوص طرحها و لوایح بر اساس اهمیت آنها به چند صورت انجام می گیرد:
رسیدگی عادی : که طبق روال معمول پس از اعلام وصول در نوبت قرار می گیرد.
رسیدگی فوری: این گونه طرحها یا لوایح بر اساس ضرورت به یک فوریتی - دو فوریتی و سه فوریتی تقسیم می شوند.
لوایح فوری: یک شو ریو لوایح عادی- دو شوری هستند. البته بعضی لوایح دارای ویژگی خاصی بوده و شیوه رسیدگی به آنها در قانون مشخص شده است مثل لایحه بودجه سالانه.

(ب) نظارت و ارزیابی: ارزیابی و نظارت بر کارهای قوه مجریه یکی از وظایف عمده مجلس و بیانگر رابطه این قوه با قوه مجریه است و از جهات سیاسی و اجتماعی مهمتر از وظیفه قانونگذاری است.

(ج) تحقیق و تفحص در امور کشور: مجلس حق دارد در تمام امور کشور تحقیق و تفحص کند. و از مسوولان اجرایی در باره موضوعات تحت قلمرو مسوولیت آنان توضیح بخواهد و با بازرسی و مشاهده اسناد و ادله مربوط اطلاعات لازم را گرد آوری کند. نتیجه این تحقیق و تفحص می تواند منجر به سوال و استیضاح قوه مجریه شود یا افرادی در این رابطه به محاکم و مراجع قضایی معرفی گردند و یا مسائلی از طریق مطبوعات به اطلاع مردم برسد.

مجلس شورای اسلامی

(د) رسیدگی به شکایات: هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد می تواند شکایت خود را کتبا به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایت رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه و یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند. ( مجلس در اجرای این اصل کمیسیونی به همین نام تشکیل داد).
(ه) شرح و تفسیر قوانین عادی: گر چه از شرایط قانون صراحت و نداشتن ابهام و اجمال است ولی قانونگذار هر اندازه که نکته سنج و دقیق بوده و احاطه به موضوع داشته باشد باز هم ممکن است زوایایی از دید او دور بماند و یا با تغییر مقتضیات و شرایط زمان- قانون مبهم جلوه کند و نیاز به تفسیر داشته باشد. برای تفسیر قانون - هر مقامی صلاحیت ندارد. بر اساس اصل قانون۷۳ اساسی شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است.
(و) نظارت بر صدا و سیما: صدا و سیما نقش بسیار مهمی در کشور دارد و باید آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور در آن تامین گردد. جهت نظارت بر این تشکیلات طبق اصل ۱۷۵قانون اساسی شورایی مرکب از نمایندگان رئیس جمهور- رئیس قوه قضائیه و مجلس شورای اسلامی ( هر کدام دو نفر ) تشکیل خواهد شد. بر اساس اصل یاد شده خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می کند. منظور از قانون مصوبه نمایندگان مجلس است. بنابر این مجلس نقش مهمی در تعیین خط مشی - اداره سازمان و کیفیت نظارت بر آن دارد.

 

اختیارات و وظایف نمایندگان:


(1) شرکت در جلسات عمومی و کمیسیونهای مجلس: نماینده مجلس بر اساس مسولیت نمایندگی باید با آمادگی کامل در جلسات رسمی مجلس و کمیسیون مربوطه شرکت کند و در بحث و بر رسی و تصویب طرحها و لوایح مشارکت داشته باشد.

- هر نماینده به جز رئیس مجلس ملزم است عضویت یکی از کمیسیون های دائمی را که برای آن انتخاب و تعیین می شود بپذیرد و در صورت تمایل می تواند در کمیسیون های دیگر مجلس با حق اظهارنظر و بدون حق رای شرکت کند . (قسمتی از ماده 37 آیین نامه داخلی)
- در هر جلسه رسمی یک نفر از نمایندگان که مطلب مهمی داشته باشد و بخواهد به استحضار مجلس برساند می تواند تا یک ساعت قبل از شروع جلسه رسمی به عنوان نطق قبل از دستور در لوحه مخصوصی شخصا ثبت نام و مطالب خود را اظهارنماید و دو نفر دیگر از نمایندگان به نوبت طبق لیستی که با قید قرعه مشخص شده است صحبت خواهند کرد. وقت هر کدام از نمایندگان برای نطق ده دقیقه است و می تواند تمام یا حداقل سه دقیقه از حق خود را به یک نفر نماینده دیگر واگذار نماید. (ماده 72 آیین نامه داخلی)
(2) تذکر به مسوولان و کارگزاران: در صورتی که نماینده در یکی از سازمانهای دولتی یا وابسته بدولت عملیات مخالف اصول یا بر خلاف قانون و مقررات قانونی مشاهده نماید یا از سوء جریان اداره ای اطلاع پیدا کند حق دارد در باره آن موضوع توسط رئیس به وزیر مربوط کتبا تذکر دهد. وزیر باید پاسخ کتبی را مستقیما به نماینده ابلاغ نماید.
(3) سوال: سوال ، مرحله ای شدیدتر از تذکر است. در هر مورد که وزیر مسوول در باره یکی از وظایف وی سوال کنند رئیس جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شده به سوال جواب دهد.
(4) استیضاح: شدید ترین اقدامی که نمایندگان نسبت به مواردی که آنها را تخلف رئیس جمهور- وزیر و هیات وزیران تشخیص می دهند انجام دهند استیضاح است.

 

نمایندگان مجلس شورای اسلامی علاوه بر حضور در حوزه های انتخابیه در ایام تعطیلی ، در دفاتر استانی ملاقات مردم با نمایندگان نیز در ساعت های مشخصی که توسط روابط عمومی از رسانه های گروهی اعلام می شود با موکلین بدون تشریفات خاصی ملاقات می نمایند.علاقمندان می توانند با توجه به ساعت های اعلام شده به آدرس: تهران – خیابان ولیعصر – تقاطع خیابان امام خمینی (ره) – دفتر تماس مردم با نمایندگان مراجعه نمایند و یا جهت کسب اطلاع از چگونگی برنامه ها با شماره تلفن های 6469881 و 6469882 دفتر تماس مردمی روابط عمومی تماس حاصل نمایند.- ضمن این که کلیه مکاتبات مردم با نمایندگان توسط دبیرخانه مستقیما در اختیار نمایندگان قرار می گیرد کلیه نامه هایی که حاوی پیشنهاد و طرح و انتقاد در رابطه با مسایل مطروحه در مجلس می باشد از طریق روابط عمومی در اختیار کمیسون ها، نمایندگان و مسئولین ذی ربط قرار می گیرد.- دایره ارتباطات مردمی روابط عمومی مجلس با اختصاص شماره تلفن های 6466576 و 6466577 برای تماس مردم جهت ارایه پیشنهادات و انتقادات با جمع آوری نظرات بولتنی را به صورت منظم در اختیار نمایندگان و مسئولین ذی صلاح قرار می دهد.همچنین شماره تلفن های فوق سؤالات قانونی و مصوبات مجلس را نیز پاسخگو می باشد.


مصونیت نمایندگان:

نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر و رای خود کاملا آزادند و نمی توان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده اند یا آرایی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده اند تعقیب یا توقیف کرد.

استعفای نمایندگان:

هر نماینده ای می تواند از مقام نمایندگی استعفا دهد بشرط اینکه دارای دلیل موجهی باشد. پذیرش آن با اکثریت مطلق آرای حاضرین است. در صورتی که نماینده ای بیش از حد مجاز غیبت غیر موجه داشته باشد مستعفی شناخته خواهد شد.

ارزیابی و نظارت بر کارهای قوه مجریه یکی از وظایف عمده مجلس و بیانگر رابطه این قوه با قوه مجریه است و از جهات سیاسی و اجتماعی مهمتر از وظیفه قانونگذاری است.