گروه مطالعات اجتماعی شوشتر(متوسطه اول)

این وبلاگ درجهت ارائه مطالب دروس علوم اجتمایی دوره راهنمایی و استفاده معلمان ودانش اموزان عزیز میباشد

هوبره پرنده ی زیبای کویر
نویسنده : حمزه نیا - ساعت ٩:٢٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٩/۱٥
 

دانستنیهای مطالعات هفتم

ا


 

هوبره این پرنده زیبا هم‌اندازه میش‌مرغ و از زنگله بال بسیار بزرگتر دیده می‌شود.

هوبره از لحاظ ظاهری شبیه بوقلمون، پر و بال قهوه‌ای، زیر تنه خاکستری و دسته پرهایش سیاه و سفید بلند است که از دو طرف گردنش آویزان و حالت دامن مانندی به خود گرفته است.

باید بگوییم که هم‌اکنون 32 نوع پرنده هوبره در جهان وجود دارد و  هوبره نر و ماده از نظر ظاهری شبیه و همانند همدیگر هستند، ولی پرنده نر 10‏‎‎ درصد از پرنده ماده بزرگتر به نظر می‌رسد.

هوبره به تنهایی زیست می‌کند اما در برخی از اوقات و در زمان جفت‌گیری در مجموعه‌های کوچکی به زندگی خود ادامه می‌دهد.

پرواز در شب، عدم نیاز به آب زیاد، مصرف بسیار کم آب و مشاهده آن در هنگامه عصر در مناطقی از قبیل حوضچه‌های آبی کوچک و بزرگ و آبدان‌ها از ویژگی‌ها و خصوصیات بارز و برجسته هوبره به شمار می‌رود.

تپه‌ماهورها، مناطق دشتی، نواحی کویری، نواحی با داشتن بوته‌های پراکنده، مناطقی دارای علف‌های کوتاه، بیابان‌ها و ریگزارها محل و زیستگاه این پرنده محسوب می‌شود.



لاله واژگون یا لاله نگونسار ، گیاهی با گلهای بسیار زیبا از خانواده سوسن است . رنگ های این گل اکثرا قرمز ، نارنجی و زرد می باشد که نوع زرد رنگ آن کمیاب تر از انواع دیگر است . گلدهی لاله های واژگون در ماه اردیبهشت می باشد و هر ساله هزاران نفر از مردم علاقه مند را از نقاط دور و نزدیک به سوی خود جلب می نماید . گل لاله واژگون با نام علمی ( Fritillaria ) گیاهی است دیدنی که در هوای لطیف مرغزارهای سرسبز کوهسارهای سربلند و مغرور ایران‌زمین می‌روید . جای‌جای این خاک گهرخیز سرشار از دیدنی‌هایی است که در پهنه‌سار گیتی اگر یگانه نباشد ، کمیاب و نایاب است . لاله واژگون که با نامهای لاله سرنگون و اشک مریم نیز شناخته می‌شود ، ۱۲۰ سانتیمتر از سطح زمین ارتفاع دارد .

لاله واژگون

لاله واژگون در نقش سرستون‌های ساسانی‌ها هم در موزه طاق بستان در کنار نقش پادشاه ساسانی دیده می‌شود . گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاووش با تیغ تیز گرسیوز آشنا می‌شد ، شاهد ماجرا بود . از پس آن اندوه ، گلگونه رخ ، سر به زیر افکند تا آرام آرام اشک بریزد بر بی گناهی سیاوش .

 

چو سرو سیاوش نگونسار دید

سراپرده دشت خونسار دید

 

بیفکند سر را ز انده نگون

بشد زان سپس لاله واژگون

لاله واژگون 

لاله واژگون به عنوان یک اثر طبیعی ملی از تاریخ ۲۷ / ۱۱ / ۱۳۷۵ به مجموعه میراث طبیعی تحت مدیریت سازمان حفاظت از محیط زیست پیوست . لاله واژگون چهارمین اثر طبیعی ملی ایران است و محلی که از لاله های واژگون به شکل رسمی حفاظت می شود در بخش فارسان استان چهار محال و بختیاری واقع گردیده است . این ناحیه از کوه پایه های زردکوه بختیاری است و جنب منطقه صمصامی قرار گرفته است . البته محدوده رویش این گل در منطقه زردکوه فقط به نواحی دهستان صمصامی و کوه میلی محدود نمی شود و در مناطق چلگرد و کوهرنگ هم یافت می شود . از مهمترین گونه های گیاهی این منطقه به غیر از لاله واژگون می توان از کرفس کوهی و از گونه های جانوری می توان از بز کوهی و پلنگ نام برد .

اما غیر از این منطقه ، لاله های واژگون در نواحی دیگری از ارتفاعات زاگرس و حتی البرز رویش دارند . برخی منابع از رشد لاله واژگون در مناطقی از استان خراسان شمالی و نواحی اطراف شهرستان شیروان خبر می دهند . ارتفاعات سبلان هم شاهد رشد این گیاه ارزشمند است . در پاوه و اورامانات هم لاله واژگون می روید و به این گل اشک سیاوش می‌گویند . کردهای غیور اسم «« نان بر »» را بر این گل گذاشته اند و این بدان معنی است که هرکس آن را بچیند از رحمت و برکت الهی دور می شود . استان لرستان و دامنه های زیبای اشترانکوه هم میزبان این یادمان بی گناهی سیاوش است . از دیگر مناطق لرستان هم خبر حضور لاله های واژگون به گوش می رسد . در قسمت غربی استان اصفهان و در محل تلاقی استان های اصفهان ، لرستان و چهارمحال و بختیاری ، شهرستان های فریدون شهر و خوانسار هم پذیرای دشت های بسیار بزرگ و زیبایی از لاله های نگونسار است . استان چهار محال و بختیاری هم به عنوان مهد و منبع اصلی این گل ها شناخته می شود که می توان گفت اکثر نقاط این استان در اردیبهشت ماه لاله ها را خواهند دید . بخش جنوب غربی استان اصفهان و در شهرستان های دهاقان و سمیرم هم به دلیل همسایگی با چهار محال و بختیاری این گل ها رویش دارند . در نهایت استان کهگیلویه و بویر احمد و کوه پایه های دنا که به پادنا هم معروف هستند ، جنوبی ترین رویشگاه های رسمی لاله واژگون در کشور می باشند . البته هنوز هم مناطقی هستند که این گل را در خود پرورش می دهند ولی از آنها نامی به میان آورده نشده است . شاید در شمال استان فارس هم بتوان لاله های واژگون را پیدا کرد .

لاله واژگون

به هر حال کوهستان زاگرس و مناطق لرستان و بختیاری و بخش‌هایی از مناطق همجوار این دو استان عمده ترین رویشگاه های لاله‌های واژگون هستند . گلستان کوه در خوانسار ، ارتفاعات اشترانکوه لرستان و کوه‌های صمصامی در چهار محال و بختیاری بیشترین انبوهی از این گلها را در خود جای داده اند .

خیلی ها عقیده دارند لاله واژگون فقط در ایران به شکل طبیعی رویش دارد و گل بومی ایران است . اما برخی اخبار حاکی از آن است که لاله واژگون به شکل طبیعی در کوه پایه های هیمالیا ، برخی کوهستان های کشورهای شرقی ایران ، منطقه قفقاز و کوه های ترکیه رشد و نمو دارد . این گیاه نخستین بار در سال ۱۵۷۶ میلادی به وسیله جهانگردان اروپایی از ایران به اتریش برده شد و در باغهای ثروتمندان و خاندان سلطنتی به شکل مصنوعی پرورش یافت .

از سده ۱۹ میلادی هم کشت آن در هلند نیز رواج یافت و امروزه لاله واژگون به صورت دست کاشت و غیر طبیعی و در مقدار نسبتا زیاد در اروپا یافت می شود . نکته جالب توجه و تاسف‌بار این است که در ایران بیش از ۱۷۰ گونه لاله به طور طبیعی رشد و نمو می‌کند ، حال آنکه هلند به سرزمین لاله‌ها مشهور است . با رویه ای که اکثر ما پیش گرفتیم شاید زمانی برسد که این گل ها در اروپا به صورت طبیعی رشد پیدا کنند و ما به دنبال بقایایی از آنها بگردیم .

لاله‌های واژگون یکی از ۱۲ هزار گونه گیاهی شناسایی شده در کشور است که زیبایی آنها نفس را در سینه حبس کرده و کمتر کسی است که آرزوی دیدن آنها را در آغازین فصل سال نداشته باشد . این گل سازگاری زیادی با دامنه های سنگلاخی و صخره‌ای دارد و در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی ۱۰ هزار شاخه از آن را در یک دشت می‌توان مشاهده کرد .

چرای احشام ، تخریب زیستگاه برای ایجاد اراضی کشاورزی ، برداشت مستقیم این گیاه و عرضه به بازار مهم‌ترین عوامل تهدید لاله های واژگون است .

لاله واژگون

گونه زرد کمرنگ متمایل به لیمویی این گل‌ها موسوم به لاله گرگانی بین ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر ارتفاع دارد.

لاله واژگون زرد دهاقان

لاله مظلوم

اگر لاله واژگون گیاه منحصر به فرد و ملی ایران نباشد مطمئنا نام لاله واژگون با نام ایران پیوند خورده است . لذت دیدن این افسونگر محجوب در خطه ای که خون مردان و زنانش آن را آباد کرده است با هیچ لذتی قابل مقایسه نیست . اما این گل فقط چند سالی است که مورد توجه قرار گرفته است و شاید تا همین ده پانزده سال پیش کسی به درستی لاله نگونسار را نمی شناخت . اخبار رسانه ها به خصوص تلویزیون ، وب سایت ها و وبلاگ ها ، اشک مریم یا اشک سیاوش را بیش از پیش به ایرانیان شناساند و همین باعث تمایل جمعیت عظیمی از مردم برای دیدار با این زیبای زودگذر شد . این اصلا اشکالی ندارد که لاله واژگون مورد بازدید واقع شود و بتوان از طریق آن به صنعت گردشگری کمک کرد ولی مانند همه چیز در ایران که فرهنگ آن بعد از خودش می آید ، سرازیر شدن مردم به دشت های لاله برابر شد با تخریب زیستگاه این گیاه بی نظیر .

  آیا کسی می داند چه تعداد انسان در جهان وجود دارند که علاقه مند هستند لاله های واژگون را از نزدیک ببینند و چه کسی می داند از طریق این گل ، چقدر می توان به اقتصاد کشور کمک کرد ؟؟