گروه مطالعات اجتماعی شوشتر(متوسطه اول)

این وبلاگ درجهت ارائه مطالب دروس علوم اجتمایی دوره راهنمایی و استفاده معلمان ودانش اموزان عزیز میباشد

اشکالات بخش تاریخ کتاب مطالعات هفتم
نویسنده : حمزه نیا - ساعت ۸:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٩/٢٥
 

 

اشکالات کتاب تاریخ پایه
هفتم زیر ذره‌بین یک استاد باستان‌شناسی + تصاویر

+پاسخ آموزش و
پرورش

پس از تغییرات
جدید در ساختار دوره راهنمایی و تبدیل آن به دوره اول متوسطه، کتاب‌های جدیدی برای
دوره اول متوسطه اول که "پایه هفتم" نام گرفت، تالیف شد و کتاب "مطالعات اجتماعی"
جایگزین سه درس تاریخ، جغرافیا و تعلیمات اجتماعی سال اول راهنمایی شد؛ کتابی که از
نظر برخی استادان دانشگاه، دارای اشکالاتی است.

 

به
گزارش ایسنا، بر اساس مطالبی که دکتر محمدرضا چیت‌ساز استاد گروه باستان شناسی
دانشگاه تربیت مدرس در اختیار ایسنا قرار داده است، کتاب "مطالعات اجتماعی" دارای
اشکالات جزیی، ویرایشی و تاریخی است که ضمن یادداشت‌برداری، دلایل اشکالات آن نیز
ذکر شده است؛ ایراداتی که علیرغم پیگیری‌های ایسنا و ارسال مطالب به آموزش و پرورش،
مسوولی از این وزارتخانه حاضر به پاسخگویی نشد. بخش‌هایی از این اشکالات منتشر
می‌شود.

اصلاحات محتوایی

 

 

 

 

صفحه 101، سطر
سوم کاوش‌های تاریخی ← کاوش‌های باستان‌شناسی:

اصولا
استفاده از این اصطلاح در این‌جا نادرست است. این نادرستی هنگامی دوچندان می‌شود که
در ادامه واژه‌های کاوش‌های تاریخی، از سکونت‌گاه‌های هفت هزار سال پیش، یعنی دوران
پیش از تاریخ، سخن گفته شده است، لذا چنانچه بخواهیم از واژه تاریخی استفاده کنیم
باید بنویسیم "کاوش‌های پیش از تاریخی" و نه کاوش‌های تاریخی که البته پیشنهاد
می‌شود از همان اصطلاح متداول، یعنی کاوش‌های باستان‌شناسی استفاده شود.

 

 

سطرچهارم،
صفحه 101 حدود هفت هزار سال پیش ← حدود 10 هزار سال
پیش:

بر اساس
نتایج علمی حفریات چُغابُنوت Chogha Bonut که یکی از کهن‌ترین استقرارگاه‌های
ساکنین ایران در آن دوره است و در اطراف دزفول و در فاصله شش کیلومتری غرب چُغامیش،
قرار دارد و با کمک آزمایشات کربن 14، قدمت آثار به دست آمده از این مکان، مربوط به
میانه هزاره هشتم پیش از میلاد می‌باشد. پس حدود هفت هزار سال پیش، نادرست بوده و
صحیح آن حدود 10 هزار سال پیش است. البته آثار بسیار قدیمی‌تری از حضور انسان در
ایران بر جای مانده است اما در اینجا، منظور و توجه اصلی، تنها به دوره استقرار در
روستاهاست.

 

سطر چهارم،
صفحه 101 سکونت‌گاه‌ ← روستاهای اولیه‌ای: «سکونت‌گاه‌» اصطلاحی است که در حوزه
مفاهیم مربوط به فرهنگ پیش از تاریخ، به گونه‌های بسیار متنوعی از مکان‌های استقرار
دائم، نیمه دائم، فصلی، موقتی و مانند آن اطلاق می‌شود. بنابراین استفاده از این
واژه، دوره "غارنشینی" را نیز شامل می‌شود؛ دوره‌ای که در اینجا مورد نظر مولف
نیست. اما به کار بردن اصطلاح، سکونت‌گاه، به این معنا خواهد بود که آثار بسیار
قدیمی‌تر از 10هزار سال پیش را نیز، باید در اینجا مطرح کرد. برای پرهیز از این
موضوع و در جهت دقت بیشتر، پیشنهاد می‌شود واژه سکونت‌گاه‌ها به «روستاهای اولیه»
تغییر یابد.

 

 

 

 

صفحه 103،
قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های بشری ← یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های بشری / از
قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های بشری: پیشنهاد می‌شود برای جلوگیری از بیان چنین موضوعاتی
که هنوز کاملا تایید نشده‌اند و ممکن است متن کتاب را به سوی نوعی اغراق‌گویی و
غیرعلمی بودن بکشاند، این تغییر انجام گیرد.

 

 

 

 

صفحه 108
، زیرنویس تصویر دهانه غار تاریخی کمربند در نزدیکی بهشهر ← دهانه غار پیش از
تاریخی هوتو در نزدیکی بهشهر: این تصویر دهانه ورودی غار هوتو Hotu است که در
نزدیکی غار کمربند می‌باشد. پیشنهاد می‌شود یا زیرنویس تغییر یابد و یا تصویری از
غار کمربند ارایه شود. به کار بردن واژه تاریخی برای این غار پیش از تاریخی نیز
نادرست است.

 

 

 

 

صفحه 111،
سطر اول حدود هفتاد سال پیش ← حدود هشتاد سال پیش: از سال 1935 که با هواپیما این
تپه را دیده‌اند تاکنون حدود 79 سال می‌شود.

 

 

 

 

صفحه 112،
سطر2 قدیمی‌ترین خط دنیا ← یکی از قدیمی‌ترین خطوط دنیا / یکی از اولین خطوط دنیا:
با بررسی‌های انجام شده و نظریاتی که محققان و زبان‌شناسان ارایه کرده‌اند،
نمی‌توان در این مرحله چنین ادعایی کرد.

 

 

 

 

صفحه 116، نقشه: در این بخش پیشنهاد می‌شود تا به فلش‌های سیاهی که
نشانه مسیر مهاجرت آریایی‌ها است، یک مسیر دیگر اضافه شود. طبق آخرین بررسی‌ها،
آریاییان از دو سوی دریای کاسپین، وارد ایران شده‌اند. بنابراین بهتر است مسیری
میان دریاچه آرال و دریای کاسپین، از شمال به جنوب به نقشه مذکور اضافه شود.

 

سطر پایانی
صفحه 116 اولین حکومت قدرتمند در ایران به دست مادها پایه‌گذاری شد ← اولین حکومت
قدرتمند توسط آریایی‌ها در ایران، به دست مادها پایه‌گذاری شد.

به کار بردن این
جمله که اولین حکومت قدرتمند در ایران به دست مادها پایه‌گذاری شده، مناسب نخواهد
بود. زیرا پیش از مادها، ایلامیان در ایران حکومت بزرگی تشکیل داده بودند. ایلامیان
بیش از 15 سده با اقتدار در ایران حکومت کردند. مرکز حکومت، پرچم، خط و زیگورات‌های
گوناگون داشتند و در این 15 سده، در ارتباط با سومریان، بابلی‌ها، اکدی‌ها و
آشوریان، روابطی دوستانه و یا گاه خصمانه داشته‌اند. بنابراین هنگامی که گفته
می‌شود، "اولین حکومت قدرتمند در ایران به دست مادها پایه‌گذاری شد"، نشانگر این
است که دستاوردهای ایلامیان، نادیده گرفته شده است. برای رفع چنین مشکلی، پیشنهاد
می‌شود این جمله به این صورت تغییر یابد: "اولین حکومت قدرتمند توسط آریایی‌ها در
ایران، به دست مادها پایه‌گذاری شد".

 

 

 

 

 

صفحه 122 ،
کلاه مرد: چون این مرد نقاشی شده، درباره اشکانیان صحبت می‌کند، بهتر است پوشاک او
نیز اشکانی باشد. در صورتی که کلاه او هخامنشی است. پیشنهاد می‌شود تا کلاه کنونی
هخامنشی با کلاهی پارتی، جایگزین شود.

 

 

 

 

صفحه 124، سطر 2 ایرانیان برای اولین بار تقسیم سرزمین به بخشهای
مختلف را ابداع کردند ← به کار بردند: پیشنهاد می‌شود برای جلوگیری از بیان چنین
موضوعاتی که هنوز کاملا تایید نشده‌اند و ممکن است متن کتاب را به سوی نوعی
اغراق‌گویی و غیرعلمی بودن بکشاند، ابداع کردند ← به کار بردند، تغییر کند.
 

 

صفحه 124 جدول
پایتخت‌های حکومت‌ها در ایران باستان: بر اساس جدول کنونی، کهن‌ترین پایتخت ایران،
هگمتانه (همدان) خواهد بود و حال آن‌که چنین نیست، زیرا پیش از آن، مراکز حکومتی
دیگری در ایران شناسایی شده است. در گذشته، نگاهی سنتی به تاریخ ایران باستان، وجود
داشت که در نتیجه آن دستاوردهای ایلامیان و تاثیرات آنان بر فرهنگ و تمدن ایران،
نادیده گرفته می‌شد. خوشبختانه این نگاه نادرست، اکنون در مراکز علمی و تحقیقاتی و
در میان محققین، جایگاه خود را از دست داده است. بنابراین پیشنهاد می‌شود تا نام
ایلام و پایتخت‌های آن، یعنی شهرهای اَوَن (شوشتر یا دزفول)، سیماش (خرم‌آباد)،
کاپناک (هفت تپه) و شوش نیز به جدول مذکور اضافه شود.

 

 

 

 

 

ا

 

 

صفحه 126-127:
تصاویر و متن‌های ارایه شده، اغلب در خصوص جنگ و سپاهی‌گری است. پیشنهاد می‌شود حجم
کمی و کیفی موضوعات مرتبط با جنگ و سپاهی‌گری، در حد و اندازه مناسب و متعادل ارایه
شود و به فعالیت‌های علمی، اجتماعی و اقتصادی مردمان ایران باستان و البته مرتبط با
عنوان اصلی این فصل بیشتر اشاره شود.

 

 

 

 

صفحه 131،
زیرنویس تصویر در دو کیلومتری کازرون ← در 23 کیلومتری کازرون / در 25 کیلومتری
کازرون: بیشاپور در فاصله بین 23 تا 25 کیلومتری غرب کازرون قرار گرفته است.

 


پاسخ آموزش و
پرورش به نقد بخش تاریخ کتاب مطالعات
اجتماعی

گروه مولفان مطالعات
اجتماعی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش و پرورش در پاسخ به خبر «اشکالات کتاب
تاریخ پایه هفتم زیر ذره‌بین یک استاد باستان‌شناسی» که روز سه‌شنبه از طریق این
خبرگزاری منتشر شد، پاسخ داد.

 

به گزارش
سرویس «آموزش وپرورش» ایسنا، در پاسخ گروه تاریخ در مورد نقد بخش تاریخ کتاب
مطالعات اجتماعی پایه اول متوسطه (هفتم) آمده است: سطر 3، صفحه 101: ایراد و اشکال
وارد نیست عبارت کاوش‌های تاریخی صحیح است؛ زیرا مخاطبان کتاب هنوز چیزی درباره دو
مفهوم تخصصی « دوره پیش تاریخی» و « دوره تاریخی»، نخوانده‌اند و بنابراین واژه
تاریخ در این‌جا به مفهوم عام آن یعنی گذشته (بدون تفکیک دوره بیش تاریخ و دوره
تاریخی) به کار رفته است و در ادبیات تاریخی رایج است.

 

سطر 4، صفحه 101 :
عبارت حدود هفت هزار سال غلط نیست، زیرا: اولاً این عبارت این مفهوم را نفی نمی‌کند
که قبل از آن هیچ سکونتگاهی در ایران وجود نداشته است؛ ثانیاً در کتاب درسی
گزاره‌هایی قید می‌شود که صراحت و قطعیت علمی آن‌ها مورد تأیید و اعتبار قاطبه
متخصصان قرار گرفته باشد.

 

سطر 4، صفحه 101:
اصلاح سکونتگاه به مراتب درست‌تر از عبارت روستاهای اولیه است؛ زیرا سکونتگاه هم
دلالت بر روستا و هم شهر دارد و منحصر و متعلق به فرهنگ یا دقیق‌تر ادبیات پیش
تاریخ نیست و در تمام دوره‌های کاربرد دارد.

4- غار دوشه از
نمادهای تاریخی استان لرستان است که هم در نقشه به درستی مکان گزینی شده است و هم
در ذیل تصویر به درستی قید شده است.

 

سطر 1، صفحه 111:
ایراد وارد نیست و عبارت حدود هفتاد سال صحیح است و قید حدود در این جمله ایراد را
برطرف می‌کند.

6- صفحه 116 ، ایراد
وارد نیست؛ منظور از آخرین بررسی ها چیست؟ بر مبنای کدام شواهد و مستندات تاریخی
می‌توان مسیر مهاجرت و یا حتی زمان مهاجرت آریایی‌ها را به ایران با قطع و یقین
بیان کرد؟!!

 

 

صفحه 116: عبارت
نخستین حکومت ایرانی برای حکومت ماد صحیح است ؛ زیرا واژه ایران از لفظ آریا و
آریایی انشقاق یافته است.

8- سطر 2، صفحه 124:
ایراد وارد نیست، زیرا موضوع درس محدود و منحصر به دوران حکومت‌های آریایی در ایران
است و نه قبل یا بعد از آن. بنابراین چه لزومی به قید پایتخت ایلام وجود دارد؟!

 

صفحه 126-127 :
ایراد وارد نیست؛ زیرا با توجه به رویکرد برنامه درس مطالعات اجتماعی، تعادل و
توازن در تمام ابعاد سیاست، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تاریخی رعایت شده است. برای
اولین بار مباحث اجتماعی، فرهنگی و تمدنی و نیز موضوعات مربوط به سبک زندگی
ایرانیان باستان در حجمی برابر و حتی بیشتر از مباحث سیاسی و نظامی در کتاب‌های
درسی مطرح می‌شود. سه فصل (6 درس) از 4 فصل تاریخی کتاب مطالعات اجتماعی پایه هفتم،
اختصاص به حوزه‌های فرهنگی، تمدنی و اجتماعی ایران باستان دارد. خوشبختانه این
رویکرد کتاب مورد استقبال دبیران قرار گرفته است و در مدت کوتاهی بازخوردهای مطلوبی
داشته است.

 

زیرنویس تصویر صفحه
117 و 148 اصلاح خواهد شد. همچنین سطر 4، صفحه 110 (واژه ماتو بر روی نقشه)؛
غلط‌های تایپی هستند که در چاپ بعدی اصلاح خواهد شد.

 

صفحه 102 سطر 2،
صفحه 110، سطر 9-11؛ صفحه 144، سطر 8 ، 9، 11: براساس پیشنهاد جمله‌ها اصلاح خواهد
شد؛ صفحه 146، سطر 17، به جای واژه شاهان، واژه شاه و در صفحه 151، سطر 6 واژه آجر
اضافه خواهد شد.

 

موارد ویرایشی زیر
به ویراستار این کتاب ارجاع خواهد شد تا در صورت صلاحدید، اصلاح شود صفحه 101، سطر
آخر؛ صفحه 104، سطر 8 و 12؛ صفحه 107، سطر 4 و 9؛ صفحه 108، سطر 7-6؛ صفحه 117، سطر
2-1؛ صفحه 119، سطر 5، 10 و 7؛ صفحه 120، سطر 1 و 2؛ صفحه 143، سطر 12؛ صفحه 151،
سطر 13 اشکال تایپی و ویرایشی می‌باشند.

 

به گزارش ایسنا،
دکتر چیت‌ساز استاد باستان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس گزارشی از اشکالات و ایرادات
بخش تاریخ کتاب مطالعات اجتماعی پایه هفتم تهیه و در اختیار ایسنا قرار داده بود که
ضمن ارسال آن به وزارت آموزش و پرورش برای پیگیری و پاسخگویی مسئولان ذیربط،
بخش‌هایی از این ایرادات نیز توسط ایسنا منتشر شد.

وزارت آموزش و پرورش
نیز درنمابری به تمامی ایرادات و اشکالات مطروحه توسط این استاد باستان‌شناسی پاسخ
داد که ایسنا تنها به انتشار پاسخ به بخش‌ها و اشکالات منتشره اکتفا می‌کند.